Điện mặt trời giảm sản lượng: Nguyên nhân và cách kiểm tra

Vì sao hệ thống điện mặt trời giảm sản lượng?

Sản lượng có thể giảm do thời tiết, bám bẩn, bóng che, lỗi inverter, một string hoạt động thấp, hotspot, PID hoặc vấn đề ở dây dẫn và đầu nối. Cần tách biến động bình thường theo mùa khỏi suy giảm bất thường trước khi sửa chữa.

Quy trình chẩn đoán nên bắt đầu từ dữ liệu tổng thể, sau đó thu hẹp xuống inverter, MPPT, string và module. Cách này giảm việc thay thiết bị theo phỏng đoán.

Cần kiểm tra gì khi hệ thống điện mặt trời giảm sản lượng?

Bước 1: Kiểm tra dữ liệu và điều kiện bên ngoài

Trước tiên, xem thời tiết, bức xạ nếu có, tình trạng lưới và các khoảng mất dữ liệu. So sánh sản lượng với ngày có điều kiện tương đồng, cùng kỳ và các thiết bị trong cùng site.

Nếu toàn bộ hệ thống giảm cùng lúc, nguyên nhân có thể liên quan đến thời tiết, lưới, giới hạn công suất hoặc một lỗi chung. Nếu chỉ một inverter hoặc string thấp, phạm vi kiểm tra hẹp hơn.

Bước 2: Rà soát inverter và mã lỗi

Log inverter có thể chia theo ba nhóm:

1. Phía DC: lỗi cách điện, điện áp hoặc dòng điện bất thường, mismatch.
2. Phía AC: mất pha, điện áp lưới cao hoặc thấp, tần số ngoài dải.
3. Bên trong inverter: quá nhiệt, quạt, relay hoặc lỗi phần cứng.

Mã lỗi phải được đối chiếu theo đúng hãng và model. Cùng một tên lỗi có thể có cách xử lý khác nhau giữa các thiết bị.

Bước 3: So sánh inverter, MPPT và string

String underperformance thường thể hiện qua dòng hoặc điện áp thấp hơn các string có cấu hình tương đồng. Nguyên nhân có thể là bóng che, bụi bẩn, mismatch, module lỗi, đầu nối hoặc đấu dây.

Kỹ thuật viên phải kiểm tra sơ đồ string trước khi đo. Nếu công trình không có sơ đồ, cần lập lại mapping để kết quả đo gắn đúng vị trí trên mái.

Bước 4: Kiểm tra trực quan

Tại hiện trường, kiểm tra bụi, phân chim, rêu, bóng che mới, vết nứt, đổi màu, cáp, MC4, junction box và tủ điện. Mỗi dấu hiệu phải được chụp và đánh dấu vị trí.

Quan sát chỉ là bước khoanh vùng. Hotspot, PID hoặc lỗi bên trong module cần thêm dữ liệu hoặc phép đo phù hợp.

Bốn nhóm lỗi thường gặp khi hệ thống điện mặt trời giảm sản lượng

Bước 5: Dùng camera nhiệt hoặc đo I-V khi nào?

Camera nhiệt phù hợp để tìm điểm nhiệt bất thường trên module, tủ điện và đầu nối. Đo đường cong I-V giúp phân tích đặc tính dòng – áp của string và hỗ trợ nhận biết mẫu suy giảm.

Không phải sự cố nào cũng phải dùng cả hai phương pháp. Phạm vi đo nên dựa trên dữ liệu đã khoanh vùng, quy mô hệ thống và mục tiêu kiểm tra.

Xác nhận sau xử lý điện mặt trời giảm sản lượng

Sau vệ sinh, sửa chữa hoặc thay thiết bị, đội kỹ thuật phải kiểm tra lại trạng thái và so sánh dữ liệu trước – sau. Ticket chỉ nên đóng khi đã ghi nhận kết quả phục hồi hoặc nêu rõ phần còn chờ bảo hành.

Câu hỏi thường gặp

Khi điện mặt trời giảm sản lượng, nên kiểm tra gì trước?

Bắt đầu từ thời tiết, bức xạ nếu có, tình trạng lưới, dữ liệu bị thiếu và log inverter; sau đó mới thu hẹp xuống MPPT, string và module.

Inverter báo lỗi có nên thay ngay không?

Không nên thay theo phỏng đoán. Cần đối chiếu mã lỗi với đúng tài liệu của hãng và kiểm tra phía DC, AC, tản nhiệt cùng các đầu nối.

Khi nào dùng camera nhiệt hoặc đo I-V?

Dùng sau khi dữ liệu và kiểm tra trực quan đã khoanh vùng khu vực nghi ngờ; phạm vi đo phụ thuộc loại dấu hiệu và mục tiêu kiểm tra.

Xem thêm

• Dịch vụ vận hành và bảo trì điện mặt trời
• Camera nhiệt kiểm tra điện mặt trời
• Đo đường cong I-V trong điện mặt trời

Tư vấn O&M: Gửi ảnh mã lỗi, công suất hệ thống và dữ liệu sản lượng gần nhất để NCSE khoanh vùng trước khi đề xuất kiểm tra tại site.

Huy Phan

BDM – Kinh nghiệm 05 năm giám đốc phát triển dự án cho các công ty điện mặt trời hàng đầu Việt Nam