O&M điện mặt trời là gì? Phân biệt vận hành và bảo trì

O&M điện mặt trời là gì? Khác bảo trì, bảo dưỡng và bảo hành ra sao?

O&M điện mặt trời là gì?

O&M là viết tắt của Operations & Maintenance, nghĩa là vận hành và bảo trì. Đây là chuỗi công việc diễn ra trong suốt thời gian hệ thống điện mặt trời hoạt động, từ theo dõi dữ liệu, kiểm tra thiết bị đến xử lý lỗi và báo cáo hiệu suất.

O&M không chỉ là vệ sinh tấm pin. Vệ sinh chỉ xử lý bụi, rêu, phân chim hoặc chất bẩn trên bề mặt module. Một quy trình O&M còn theo dõi inverter, string, tủ điện DC/AC, dây dẫn, đầu nối MC4, tiếp địa, chống sét, kết cấu mái và hệ thống truyền dữ liệu.

Với điện mặt trời áp mái, công việc còn chịu giới hạn về lối tiếp cận, kết cấu mái và lịch sản xuất của khách hàng. Vì vậy, kế hoạch kiểm tra phải phù hợp với hiện trạng từng công trình.

Hai nhóm công việc trong O&M

Vận hành hệ thống

Vận hành tập trung vào dữ liệu và trạng thái hoạt động. Các đầu việc gồm:

1. Theo dõi công suất và sản lượng.
2. Kiểm tra điện áp, dòng điện và trạng thái inverter.
3. Rà soát mã lỗi và dữ liệu gián đoạn.
4. So sánh các inverter hoặc string có điều kiện tương đồng.
5. Tiếp nhận cảnh báo và tạo ticket xử lý.
6. Tổng hợp báo cáo theo tháng hoặc quý.

Vận hành giúp đội kỹ thuật biết hệ thống đang có vấn đề ở đâu trước khi cử người đến hiện trường.

Bảo trì hệ thống

Bảo trì tập trung vào thiết bị vật lý. Công việc gồm vệ sinh, kiểm tra, đo điện, siết lại mối nối, sửa chữa và thay linh kiện khi có lỗi.

Bảo trì được chia thành hai nhóm:

• Bảo trì phòng ngừa: thực hiện theo kế hoạch để phát hiện dấu hiệu xuống cấp trước khi lỗi làm gián đoạn sản xuất.
• Bảo trì khắc phục: thực hiện sau khi thiết bị đã phát sinh lỗi nhằm phục hồi hoạt động.

Hai nhóm này bổ trợ cho nhau. Dữ liệu vận hành chỉ ra khu vực bất thường; kiểm tra và bảo trì tại hiện trường xác nhận nguyên nhân rồi xử lý.

Phân biệt O&M với các khái niệm thường gặp

Nhiều người dùng lẫn các thuật ngữ vận hành, bảo trì, bảo dưỡng như thể chúng là một. Thực tế, mỗi khái niệm có phạm vi và tính chất riêng, còn O&M là khái niệm bao trùm tất cả.

O&M không phải một hoạt động đơn lẻ đứng cùng hàng với vận hành hay bảo trì. Nó là khung quản lý tổng thể, gói toàn bộ bốn hoạt động này thành một quy trình liên tục và có hệ thống.Nhiều chủ đầu tư đang gặp cùng bốn vấn đề: sản lượng suy giảm dần mà không rõ nguyên nhân, lỗi inverter chỉ được phát hiện khi sản lượng đã mất nhiều ngày, bụi bẩn và bóng che tích tụ theo thời gian, và khó giám sát từ xa khi doanh nghiệp không có đội kỹ thuật chuyên trách. Do đó, O&M (Operations & Maintenance) chính là dịch vụ vận hành và bảo trì bắt buộc phải đi cùng hệ thống suốt cả vòng đời đó, không phải một bước tùy chọn có thể bỏ qua sau khi nghiệm thu.

Chủ hệ thống nên bắt đầu từ đâu?

Nếu hệ thống chưa có quy trình O&M, bước đầu tiên là kiểm tra hiện trạng, thu thập hồ sơ thiết kế, lịch sử sản lượng và log lỗi inverter. Từ dữ liệu này, đơn vị kỹ thuật mới xây lịch giám sát và bảo trì phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

O&M điện mặt trời có phải chỉ là vệ sinh tấm pin không?

Không. Vệ sinh chỉ là một phần. O&M còn gồm giám sát dữ liệu, kiểm tra thiết bị, bảo trì phòng ngừa, xử lý lỗi và báo cáo hiệu suất.

Có bao nhiêu loại bảo trì chính trong O&M?

Có hai nhóm chính: bảo trì phòng ngừa theo kế hoạch và bảo trì khắc phục khi lỗi đã xảy ra.

Thuê đơn vị O&M bên ngoài có bắt buộc không?

Không có yêu cầu áp dụng cho mọi hệ thống phải thuê một đơn vị O&M bên ngoài. Chủ hệ thống vẫn nên có kế hoạch vận hành và bảo trì phù hợp với thiết kế, hướng dẫn của hãng và tình trạng công trình.

Xem thêm

1. Dịch vụ vận hành và bảo trì điện mặt trời
2. Quy trình O&M điện mặt trời áp mái
3. Checklist bảo trì hệ thống điện mặt trời